پښتو ژبه او ادب

د ژبې دروندوالی (۴)

۴ – د ویناوال عاطفي دریځ (انګېرنې، هیلې او کږنې) کله د وینا محتوا د ویناوال له احساساتو سره په اړیکه کې وي. هغه څه چې شوي، کېږي یا کېدونکي دي کېدای شي چې د ویناوال خوښي یا ناخوښي په کې وي، کېدای شي چې ویناوال یې له وقوع څخه په تشویش کې وي، تمه...

د ژبې دروندوالی – ۳

۳ ـ د ویناوال عاطفي دریځ د ګرامر کتابونه را ته د جملې د جوړښت په اړه خبرې کوي خو ځینې مفاهیم لکه ندا (غږ)، استفهام (پوښتنه) که له اړوندو وییوکو سره و تړلای شي خو ښه خبره ده او که نه نو د تنقیط (ټکي، کامې، لیندۍ، لیندکۍ، ...) لمن و نیسي. خو د خب...

ژبې دروندوالی – ۲

۲ – د ویناوال موقعیت په پښتو ژبه کې د لوري څرګندوونکې نخښې «را»، «در»، «ور» د وینا د برخه والو په نسبت د یوې کړنې د ځای او خوزښت د مشخصولو له پاره په کارېږي: -        ...

په پښتو کې د «ر» ګانو ستونزه

ډېر ځله یوه ستونزه – پرته له دې چې له واقعیتونو سره تړلې وي – د واقعیتونونو له بیان څخه راولاړېږي. یو عیني واقعیت دی، هغه څه چې زما او ستا له ادراک، پوهې، فکر، احساساتو، انګېرنو او نورو ذهني فعالیتونو څخه جلا د دنیا پر مخ شته: اوبه، تیږه...

د ژبې دروندوالی

 که څه هم له ژبپوهانو سره ناسته ولاړه لرم، د سیلاني په توګه د ځینو سترو ژبپوهانو د لکچر خونې ته هم ورغلی یم، د ژبې پر مسایلو فکر کوم خو په هېڅ وجه خپل ځان ته حتی د ژبپوهنې شاګرد هم نه وایم. وایي چې خدای چې کوم بنده ازمایي نو د وسواس عامل ورته پ...

مورنۍ يا لومړنۍ ژبه ساتنه اوکارونه يې د يوه بشري حق په توگه له ولوليز تر ژبپوهنيز چلنده

 پيليزه مورنۍ ژبه څه ته وايي، يو کوشنی يې څنگه زده کوي، په ليک لوست او زده کړه، پوهه، فرهنگ، ليکوالۍ، رسنوالۍ او... کې ورته څه گټه لري...؟  دا او داسې نورې خبرې زموږ د دې ليکنې سکالو ده او هغه هم په دې لاندې انگېزه: زموږ پښتو ليکوال، رسن...

پښتو ټپيزه دجاپاني هايکو تر څنگ يو منلی نوی شعري ځېل دی

وگړي د ژوند و ژواک په هر ډگر کې هر نوي څيز او ښکارنده، ادلون بدلون او پرمخيون که هرڅومره ټولگټی هم وي، درې ډوله غبرگونونه را ټوکوي: تود، سوړ او ناباندې(مخالف). په بله وينا، يوه ډله يې تود هرکلی کوي، بله يې سوړ او درېيمه يې گړسره دښمنانه. که ټولوټی يا...

يوځای ليکل او جلا ليکل

د ژبپوهنيزې قاعدې له مخې ټول ژبني توکي يا واحدونه سره بېل بېل ليکل، په بله وينا، د اړوند ليک سېستم له شونتيا سره سم، تر وسې وسې جوليز يووالی(لفظي وحدت) له مانيز يووالی(معنايي وحدت) سره غاړه غړۍ کول په کار دي. که هغه ازاد وييکي(پارتيکلونه particles) و...

د هرات ژبتوکميز(ethno-linguistic) رغښت او د پرسنايزېشن لاملونه يې

(له هريوامهالنۍ څخه په مننه) د هرات سيمه تر اوسنۍ اداري اډانې((ولايت))، او ان مخنۍ(( نايب الحکومه ګۍ)) هغې هم پراخه وه. لرغونی اوستايې نوم يې ((اريا))1 او هخامنشي پارسي هغه يې(( هريواHaraiva-))2 ښوول شوی دی. د ژبپوهنې په رڼاکې دغه سيمه تل د ختيزو او...

دپښتو اصل او ريښه

کله چې سړی هغه روايات او نظريات راسپړي چې دپښتو داصل او ريښې په باره کې په مختلفو آثارو کې راغلي دي، نو له راورټی سره دا خبره هرو مرو منی چې (دپښتنو دژبې داصل او ريښې په باره کې هم دنظر اختلاف تر هغه نه کم نه دی، لکه خپله دپښتنو داصل او نسب په باره ک...